Mobiele zorg voor afgelegen gebieden in Mozambique

Context

In afgelegen delen van de provincie Manica hebben veel inwoners onvoldoende toegang tot regelmatige en tijdige gezondheidszorg. Grote reisafstanden, slechte wegen, seizoensgebonden overstromingen en een beperkt aantal zorgvoorzieningen onderbreken de continuïteit van zorg. Tijdens het regenseizoen zijn sommige dorpen alleen te voet of per motor bereikbaar.

Deze obstakels treffen vooral vrouwen en andere kwetsbare groepen. Zij hebben bijvoorbeeld moeite om prenatale controles bij te wonen, vaccinaties af te ronden of vervolgzorg voor hiv en tuberculose te ontvangen. Reiskosten, zorgtaken, beperkte mobiliteit en onvoldoende informatie vergroten deze drempels.

De innovatie onderzoekt daarom een licht en flexibel zorgmodel op basis van motorfietsen. Dit model vervangt het bestaande gezondheidssysteem niet, maar versterkt de verbinding tussen afgelegen gemeenschappen, lokale gezondheidswerkers, gezondheidscentra en doorverwijslocaties. Zo kan de publieke gezondheidszorg mensen vaker en dichter bij huis bereiken.

Projectdoel en outputs

Dit project heeft als doel de technische, operationele, sociale en economische haalbaarheid te onderzoeken van een modulair zorgsysteem voor de laatste kilometers naar afgelegen gemeenschappen. Het beoogde systeem combineert een motorfiets met een medische bagageaanhanger, draagbare diagnostiek, koelvoorzieningen en digitale hulpmiddelen voor registratie en doorverwijzing.

Tijdens deze eerste fase brengen de partners het lokale gezondheidssysteem en de belangrijkste toegankelijkheidsproblemen in kaart. Zij spreken met vrouwen, lokale gezondheidswerkers, traditionele vroedvrouwen, gemeenschapsleiders, zorgpersoneel en overheidsinstanties. In gezamenlijke ontwerpsessies bepalen zij welke diensten, routes, werkwijzen en technische oplossingen lokaal veilig, bruikbaar en acceptabel zijn.

Het consortium ontwerpt vervolgens een minimaal werkend prototype en onderzoekt onder meer de belading, reistijden, inzetbaarheid op verschillende routes, koelketen, onderhoudsbehoefte en aansluiting op bestaande verwijzings- en rapportagesystemen. Ook onderzoekt het project een eenvoudige, offline bruikbare digitale werkwijze voor patiëntregistratie, opvolging en terugkoppeling.

De beoogde outputs zijn:

een analyse van de toegankelijkheid van zorg en de bestaande verwijzingsroutes in geselecteerde gemeenschappen;
een overzicht van de technische en operationele eisen voor het mobiele zorgmodel;
een minimaal werkend ontworpen prototype van de motorfiets, modulaire medische aanhanger en bijbehorende uitrusting;
mogelijke opties voor draagbare diagnostiek en koelketens;
ontwerpen voor digitale registratie-, rapportage- en doorverwijsprocessen;
Inzichten in route-, logistiek- en inzetbaarheid;
haalbare scenario’s voor personeelsinzet, onderhoud, planning en financiering;
een operationele haalbaarheidsanalyse;
een implementatieroadmap voor een pilot in fase 2.

Aan het einde van de haalbaarheidsfase kan het consortium bepalen of het model technisch uitvoerbaar, lokaal geaccepteerd, operationeel realistisch en economisch kansrijk genoeg is voor een vervolgpilot.

Relevante Sustainable Development Goals (SDGs)

SDG 3 – Good Health and Well-being: De innovatie richt zich op de bereikbaarheid en continuïteit van gezondheidszorg in afgelegen gebieden met focus op moeder- en kindzorg, vaccinaties, diagnostiek, doorverwijzing en de opvolging van hiv- en tuberculosezorg.

SDG 5 – Gender Equality: Vrouwen ondervinden relatief grote gevolgen van reisafstanden, kosten, zorgtaken en beperkte mobiliteit. Het project betrekt vrouwen actief bij het ontwerp van het zorgmodel en werkt aan veiligere en beter bereikbare zorg.

SDG 10 – Reduced Inequality: Door publieke gezondheidsdiensten dichter bij geïsoleerde gebieden te brengen, verkleint de innovatie de verschillen in toegang tot zorg tussen stedelijke en landelijke gebieden en tussen verschillende bevolkingsgroepen.

Betrokken partijen

Gender2Connect leidt het consortium en verzorgt de algemene coördinatie, genderbewuste uitvoering, betrokkenheid van belanghebbenden en rapportage. Q-Point ondersteunt het systeemontwerp, de operationele modellering, kwaliteitsborging en voorbereiding van de tweede projectfase.

ANDA vormt de belangrijkste operationele en maatschappelijke schakel in de provincie Manica van Mozambique. De Provincial Health Directorate en de District Service of Health, Women and Social Action (DPS/SDSMAS) bewaken de aansluiting op het publieke gezondheidssysteem en ondersteunen de institutionele coördinatie. Kapa Solutions Business brengt kennis in over transport, logistiek, routetesten, prototypeontwikkeling en onderhoud.