Context

Pre-eclampsie is een ernstige zwangerschapscomplicatie die meestal ontstaat na de twintigste week van de zwangerschap. Zonder tijdige herkenning kan de aandoening leiden tot ernstige gezondheidsproblemen voor moeder en kind. In Ethiopië komt pre-eclampsie naar schatting voor bij ongeveer 11,5% van de zwangerschappen.

Vooral zwangere vrouwen in afgelegen gebieden hebben niet altijd tijdig toegang tot prenatale controles. Grote afstanden, beperkte vervoersmogelijkheden, lage gezondheidsvaardigheden en beperkte zeggenschap binnen het huishouden kunnen hen ervan weerhouden om zorg te zoeken. Ook hebben lokale gezondheidswerkers niet altijd voldoende capaciteit om vrouwen regelmatig thuis te bezoeken.

Q-Point, Hawassa University and Orbit Health onderzoeken daarom de haalbaarheid van een vrouwgericht systeem voor screening en doorverwijzing dat uitgevoerd kan worden vanuit huis. Het concept combineert een laagdrempelige bloeddrukmeting, een urinetest op eiwitten, een visuele instructie voor vrouwen met beperkte leesvaardigheid en eenvoudige ondersteuning bij het beoordelen van risico’s. Het systeem sluit aan op het werk van lokale Health Extension Workers (HEW’s) en bestaande zorg- en doorverwijzingsroutes.

De innovatie vervangt geen prenatale zorg, klinische diagnoses of behandeling. Het systeem moet zwangere vrouwen en HEW’s juist helpen om mogelijke risico’s eerder te herkennen en sneller passende zorg in te schakelen.

Projectdoel en outputs

Het project onderzoekt of een geïntegreerd systeem voor thuisscreening en doorverwijzing technisch haalbaar, veilig, betaalbaar en bruikbaar is in ruraal Ethiopië. Daarnaast beoordeelt het project of vrouwen het systeem begrijpen en accepteren, of het aansluit op de lokale gezondheidszorg en of publieke organisaties en ontwikkelingspartners het op grotere schaal kunnen invoeren.

Dit haalbaarheidsonderzoek (fase 1) resulteert in het volgende:

  • In kaart brengen van klinische, wettelijke, ethische en data-gerelateerde eisen.
  • Inzicht in de behoeften van zwangere vrouwen en de aansluiting op lokale zorg- en doorverwijzingsroutes.
  • Een vergelijking en selectie van geschikte, laagdrempelige bloeddrukmeters, urinetests en ondersteunende materialen.
  • Een keuze voor een passende vorm van beslisondersteuning, bijvoorbeeld op papier, via sms of USSD, met een offline mobiele toepassing of in een hybride vorm.
  • Co-creatie van visuele voorbeeldmaterialen, triageboodschappen en een eerste ontwerp van het dienstverleningsmodel samen met vrouwen en zorgactoren.
  • Een praktisch model voor de rol van Health Extension Workers bij instructie, opvolging en doorverwijzing.
  • Een eerste businesscase met kostenscenario’s, mogelijke inkopers, financieringsroutes en opties voor aansluiting bij het Ministerie van Volksgezondheid.
  • Een routekaart voor de ontwikkeling en praktijktest van een prototype in fase 2, inclusief technische specificaties, partnerrollen, de business  case, risico’s en go/no-go-criteria.

Aan het einde van fase 1 kan het consortium besluiten of het concept klaar is voor verdere ontwikkeling en toetsing in plattelandsgemeenschappen in Sidama (fase 2).

Relevante Sustainable Development Goals (SDGs)

  • SDG 3 – Good Health and Well-being: Het project draagt bij aan eerdere herkenning van zwangerschapsrisico’s en snellere doorverwijzing naar passende zorg. Daarmee kan het de gezondheid van moeders en ongeboren kinderen verbeteren.
  • SDG 5 – Gender Equality: De innovatie richt zich op een gezondheidsprobleem dat uitsluitend zwangere vrouwen treft en houdt rekening met drempels zoals beperkte mobiliteit, gezondheidsvaardigheden en zeggenschap over het zoeken van zorg.
  • SDG 9 – Industry, Innovation and Infrastructure: Het project combineert bestaande medische hulpmiddelen met lokale zorgstructuren tot een nieuw, toegankelijk dienstverleningsmodel voor gebieden met beperkte voorzieningen.
  • SDG 10 – Reduced Inequality: Door screening dichter bij huis mogelijk te maken, wil het project de ongelijkheid in toegang tot prenatale zorg tussen afgelegen gemeenschappen en beter bereikbare gebieden verkleinen.

Betrokken partijen

Hawassa University is de Ethiopische klinische en volksgezondheidspartner. De universiteit brengt kennis in over moederzorg, pre-eclampsie, ethiek, lokaal gezondheidsonderzoek en de Ethiopische gezondheidszorg. Via het Hawassa University Comprehensive Specialised Hospital en het Dale-Wonsho Health and Demographic Surveillance System krijgt het project toegang tot relevante klinische, lokale en institutionele expertise in Sidama.

Orbit Health is de Ethiopische private digitale gezondheids- en innovatiepartner. Orbit Health brengt expertise in digitale gezondheidssystemen, datastromen en AI-gedreven ondersteuningsinstrumenten voor zorgprofessionals geïntegreerd in de lokale Ethiopische context.

Opdrachtgever

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), binnen het programma SBIR in Developing Markets. Dit programma stimuleert de ontwikkeling van innovatieve en economisch haalbare oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen in opkomende markten.

Looptijd

Augustus 2026 – januari 2027

Andere projecten

Meer projecten